Inkunga Dufashe kubaka BADRAMA TV Intego: $1,000,000
Byihuta
Congo Kinya

U Rwanda Rutewe Ubwoba n'Iseswa rya FDLR Ryaruhatira Kuvana RDF muri RDC

Isinywa rya protocole ivuga ku kwambura FDLR intwaro, kuyisubiza mu buzima busanzwe no gukambika abarwanyi ryateje impaka hagati ya Kinshasa na Kigali ku ishyirwa mu bikorwa ry’Amasezerano ya Washington no ku cyifuzo cyo kuvana RDF muri RDC.

Birahari mu

Kinyarwanda English French
0 Nta buryo bwo kureba

Impaka zikomeje gukaza umurego hagati ya Leta y'u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), nyuma y'uko umutwe wa FDLR usinye icyo Kinshasa yise “protocole” yerekeye kwamburwa intwaro, gusubiza mu buzima busanzwe no gukambika abarwanyi. RDC ivuga ko iki gikorwa gikubiye mu ishyirwa mu bikorwa ry'Amasezerano ya Washington na CONOPS biyaherekeje.

Minisitiri w'Ububanyi n'Amahanga w'u Rwanda, Olivier J.P. Nduhungirehe, yahise yamagana icyo gikorwa, avuga ko isinywa ry'icyo bise “protocole” hagati ya Guverinoma ya Congo na FDLR nta na hamwe rihuye n'Amasezerano ya Washington, kuko ayo masezerano nta hantu na hamwe ateganya iyo protocole. Yongeyeho ko impamvu ari uko FDLR yakoze jenoside atari umwe mu bagize ayo masezerano, ahubwo ari yo arebana na yo.

Nduhungirehe yavuze ko ibyo ari uburyo bugaragara bwo kuyobya uburari no gukoresha amayeri bwa Kinshasa n'abambari bayo, hagamijwe gutinza ibintu no kugerageza guhunga inshingano ya mbere mu by'umutekano. Asobanura ko, hakurikijwe CONOPS na OPORD, iyo nshingano yagombaga kuba yararangijwe mu gihe cy'iminsi 90.

Yakomeje avuga ko kuva Amasezerano ya Washington yasinywa ku wa 4 Ukuboza 2025, Guverinoma ya Kinshasa itigeze igabanya inkunga ya gisirikare iha FDLR. Nduhungirehe ashinja leta ya Kinshasa ko igice kinini cyayo cyamaze no kwinjizwa mu ngabo za Congo. Yavuze kandi ko Kinshasa yanihutishije gahunda yo kuyitunganya ku rwego rwa politiki, ikifashisha abanyapolitiki bake bafitanye isano n'ubutegetsi bwa Juvenal Habyarimana baba i Burayi, barimo Jean-Luc Habyarimana, Fabien Singaye, Thomas Nahimana na Thadée Kwitonda.

Ku ruhande rwa RDC, Minisitiri w'Itangazamakuru Patrick Muyaya yatangaje ko, hakurikijwe Amasezerano ya Washington na CONOPS, FDLR yashyize umukono kuri “protocole” yerekeye kwambura intwaro, gusubiza mu buzima busanzwe no gukambika abarwanyi binyuze mu bukangurambaga. Yavuze ko ibi ari impinduka ikomeye mu micungire y'iki kibazo kimaze imyaka 30 gikoreshwa n'u Rwanda nk'urwitwazo rwo gusobanura impamvu rukomeje kohereza abasirikare barwo mu burasirazuba bwa DRCongo gufasha inyeshyamba za AFC/M23.

Muyaya yavuze kandi ko we na mugenzi we ushinzwe ukwishyira hamwe kw'akarere, Floribert Anzu, bazagaruka ku buryo burambuye kuri iri terambere ryabaye ingingo nyamukuru y'uruzinduko ruherutse gukorwa i Burayi no muri Afurika.

Umunyamakuru akaba n'umusesenguzi mu bya politiki Samuel Baker Byansi yavuze ko Kigali ikeneye ko FDLR idaseswa, kuko niramuka isenywe burundu, ubutegetsi bwa Perezida Paul Kagame buzaba butakaje urwitwazo nyamukuru bumaze imyaka 30 bukoresha kugira ngo bugume kohereza ingabo ku butaka bwa DRCongo.

Byansi yavuze ko Kagame adashaka ko icyo kibazo gikemuka kuko agikeneye inyungu akura muri iki gihugu. Yagarutse no ku magambo y'Umuvugizi wa Leta y'u Rwanda, Yolande Makolo, uvuga ko FDLR yivanzemo mu ngabo za Congo kandi iri ku mirongo y'imbere y'urugamba, agasaba ko iseswa ryayo ryemezwa mu buryo bugaragara kandi bwizewe. Byansi yavuze ko icyo gisabwa gisobanura gusaba DRC gusenya ingabo zayo bwite, kandi ko ari igisabwa cyateguwe ku buryo kidashoboka kubahirizwa.

Ikigaragara ni uko hari ikintu gikomeye kitagarutsweho na Makolo cyangwa Patrick Muyaya, ari uko batavuga ko Ingabo z'u Rwanda ari zo ziri ku butaka bwa DRC, atari ingabo za DRC ziri ku butaka bw'u Rwanda. Ibi bisobanuye ko uwatangije igitero ari we usaba uwo yateye kubanza kwamburwa intwaro.

Urabona ko leta y’u Rwanda igikomeje kwitwara nk’inzirakarengane ititaye kubyo isabwa n’amasezerano agiye atandukanye yasinye kuri iki kibazo. Niyo mpamvu umuvugizi wayo Leta, Yolande Makolo, yavuze ko Amasezerano ya Washington asaba ko FDLR icibwa intege burundu, aho gusinyana na yo “protocole”, kandi ari umutwe uvugwaho kugira uruhare muri jenoside, uwo avuga ko Leta ya RDC ikomeje guha intwaro no gukorana na wo.

Makolo yavuze kandi ko kwamamaza ko habayeho kwambura intwaro ku bushake, mu gihe FDLR igikomeje kwivanga mu ngabo za Congo no kurwanira ku mirongo y'imbere y'urugamba, nta cyo bihindura. Asobanura ko gushyira mu bikorwa ayo masezerano bisobanura isenywa rya FDLR rishobora kugenzurwa no kwemezwa, aho kuba ibikorwa byo kwiyerekana.

Nubwo u Rwanda rukomeje kwerekana ko FDLR ari ikibazo gikomeye ku mutekano warwo, raporo zitandukanye, zirimo n'iz'Umuryango w'Abibumbye (Loni), zemeza ko u Rwanda ruzi neza ko abo rwita FDLR batakiri ikibazo kibangamiye igihugu, kuko ubwarwo buvuga ko bamaze gucika intege ku rugero rwa hafi 99%. Ikindi ni uko u Rwanda rwagiye rukora ibikorwa bya gisirikare (operations militaires) mu bihe bitandukanye, ku buryo impuguke nyinshi zemeza ko FDLR nyakuri yamaze gucika intege bitewe n'ibikorwa byahuriweho n'Ingabo z'u Rwanda n'iza DRC nka “Umoja Wetu”. Aha kandi bizwi ko abenshi, harimo n'abari mu bayobozi ba FDRL, bagiye basubizwa mu Rwanda.

Muri urwo rwego, Komisiyo y'u Rwanda ishinzwe Gusezerera no Gusubiza mu Buzima Busanzwe Abahoze ari Abasirikare (RDRC) yatangaje ku wa Gatatu, tariki ya 29 Nyakanga, ko yashyikirije ubuyobozi bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) Abanyekongo 39, ivuga ko bari bariyitiriye kuba abahoze ari abarwanyi ba FDLR mu buryo butari bwo.

Kuva ibihugu bikomeye n'imiryango mpuzamahanga yahagurukira iki kibazo kugira ngo gikemurwe binyuze mu nzira za dipolomasi, u Rwanda igihe cyose rushaka urwitwazo kugira ngo intambara idahagarara ahubwo ikomeze. Ariko na none bitewe n’inyungu igihugu cya Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zifite muri DRCongo rushubora guhura n’ingaruka zikomeye mugihe rwakomeza kwinangira ntirucyure ingabo zarwo nkuko rubisabwa mu masezerano rwasinye.

U Rwanda n'abafatanyabikorwa barwo bari gukora ibishoboka byose kugira ngo bahungabanye cyangwa baburizemo ishyirwa mu bikorwa ry'Amasezerano ya Washington, bagamije gutangiza intambara ikomeye irwanya Perezida Félix Tshisekedi. Ibi bikaba binagaragarira ku buryo inyeshyamba za AFC/M23 zikomeje gushaka intwaro zikomeye, kwinjiza no guha imyitozo abarwanyi bazo, binyuranye n'ibyo amasezerano bagiye basinya abasaba.

Insanganyamatsiko

FDLR RDF RDC DR Congo Amasezerano ya Washington Washington Accords CONOPS Olivier Nduhungirehe Patrick Muyaya Yolande Makolo Floribert Anzuluni Paul Kagame Félix Tshisekedi AFC/M23 Samuel Baker Byansi kwambura intwaro demobilisation cantonment umutekano mu Karere k’Ibiyaga Bigari

Ibindi biva kuri Congo