Mimbari Iliyotekwa: Jinsi Viongozi wa Dini Rwanda Walivyochagua FPR Badala ya Mungu

Mabadiliko ya kutia wasiwasi yamejitokeza katika mazingira ya kiroho nchini Rwanda. Taasisi za kidini, ambazo zina wajibu wa kuwatetea wanyonge na kusema ukweli mbele ya mamlaka, zinaonekana kuunda muungano wa kimya kimya na chama tawala, Front Patriotique Rwandais, FPR. Kuanzia uongozi wa juu wa Kanisa Katoliki hadi madhehebu makubwa ya Kiprotestanti kama ADEPR, ushahidi unaozidi kuongezeka unaonyesha kuwa viongozi wakuu wa dini wameweka mbele usalama wao wa kisiasa na kujipatanisha na Serikali kuliko wajibu wao wa kiroho mbele ya Mungu.

KARDINALI KAMBANDA: KUMBUKUMBU YA KUCHAGUA NA UKIMYA WA KIMKAKATI

Kardinali Antoine Kambanda hivi karibuni alisema kuwa Rwanda imefurahia miaka 30 bila mtu yeyote kuuawa au nyumba ya mtu kubomolewa. Kauli hii inapuuza hali halisi zilizoripotiwa na kurekodiwa mashinani, na pia inafanana sana na lugha rasmi inayotumiwa na Serikali.

UKIMYA KUHUSU KIFO CHA KIZITO MIHIGO

Wakati Kizito Mihigo, mwimbaji maarufu wa nyimbo za injili katika Kanisa Katoliki na aliyewahi kuwa mwanafunzi wa seminari, alipofariki katika mazingira yenye mashaka makubwa akiwa katika selo ya Polisi mnamo Februari 2020, Kardinali Kambanda na uongozi wa Kanisa Katoliki walikaa kimya. Licha ya kelele za kimataifa na wasiwasi uliotolewa na mashirika ya haki za binadamu yaliyoshuku uwezekano wa mchezo mchafu, Kanisa halikutoa wito wowote wa hadharani wa uchunguzi wala uwajibikaji.

MAASKOFU WA GAKURAZO WALIOACHWA

Miongo kadhaa baada ya mkasa wa mwaka 1994, bado kuna ukosefu wa wazi wa msukumo wa kitaasisi kutoka kwa uongozi wa Kanisa Katoliki kuhakikisha kuwa maaskofu na mapadri wa Kikatoliki waliouawa na vikosi vya Inkotanyi huko Gakurazo wanazikwa kwa heshima, kwa hadhi na kwa namna inayotambulika hadharani. Kwa kushindwa kutetea kumbukumbu yao kwa uwazi, uongozi wa Kanisa unaikinga Serikali dhidi ya uchunguzi wa kina wa kihistoria.

KUJADILI IMANI

Muelekeo huu wa kujipatanisha na mamlaka hauishii katika Kanisa Katoliki pekee. Kumekuwa na taarifa kwamba viongozi wa Kiislamu walilazimishwa kuingia katika mazungumzo yenye masharti magumu na FPR ili tu waendelee kuwa na haki ya kutangaza mwito wa jadi wa sala ya asubuhi, unaojulikana kama adhan. Hili linaonyesha jinsi Serikali inavyodhibiti kwa nguvu karibu kila namna ya kujieleza kwa dini katika nafasi za umma.

KUFUTA NAFASI YA MUNGU: "MLIOKOLEWA NA INKOTANYI, SI MUNGU"

Juhudi za Serikali za kuinua simulizi yake juu ya imani ya kidini zinaonyeshwa wazi na viongozi wake wa juu. Jean-Damascène Bizimana, Waziri wa Umoja wa Kitaifa na Ushiriki wa Kiraia, amerudia mara kadhaa katika hotuba za hadharani kwamba manusura wa mauaji ya kimbari wanapaswa kuacha kusema kuwa waliokolewa na Mungu. Badala yake, anawataka watangaze kwamba waliokolewa pekee na vikosi vya FPR-Inkotanyi.

Mtazamo huu si maoni ya mtu mmoja tu. Tito Rutaremara, kada mwandamizi wa FPR, naye amerudia kauli hiyo hiyo, akiimarisha kile ambacho wakosoaji wanakitaja kama juhudi za kisiasa zilizoandaliwa kwa mfumo maalumu, zenye lengo la kuchukua nafasi ya shukrani za kiroho na kuziweka chini ya utiifu kamili kwa chama tawala.

PACIS TV NA KUSAFISHA UKIUKWAJI WA HAKI ZA BINADAMU

Pengine ushahidi ulio wazi zaidi wa muungano huu kati ya Kanisa na Serikali unaonekana kupitia Pacis TV, chombo rasmi cha habari cha Kanisa Katoliki nchini Rwanda. Badala ya kuwa sauti ya maadili ya Kikristo, kituo hicho kimekuwa kikitoa jukwaa kwa watu mashuhuri serikalini ili kutetea sera za Serikali zinazozua utata.

Katika kipindi kimoja kilichorushwa kupitia YouTube, Kanisa lilimpa jukwaa Emma Claudine Ntirenganya, mtu anayejulikana katika vyombo vya habari na msemaji wa Jiji la Kigali.

Wakati wa kipindi hicho, Ntirenganya alitetea matumizi ya vituo vya mpito na vizuizi visivyo rasmi vinavyojulikana vibaya, maarufu kwa jina la "Kwa Kabuga." Maoni yake yalipuuza moja kwa moja hoja za haki za binadamu kuhusu hali ya kudhalilisha ndani ya vituo hivyo, ambako wanaozuiliwa hukumbwa na vikwazo vikali katika kupata mahitaji ya msingi.

Kwa mujibu wa ripoti nyingi kutoka kwa mashirika ya haki za binadamu na ushuhuda wa waliowahi kuzuiliwa katika vituo hivyo, ukweli uliopo ndani ya maeneo hayo uko mbali sana na simulizi rasmi ya Serikali. Kuna madai ya kuzuiliwa kiholela, vikwazo vikali vya kupata huduma za vyoo na usafi, kunyimwa vifaa vya msingi vya usafi wa hedhi kwa wanawake, na mazingira yanayovua watu hadhi yao ya kibinadamu kwa mfumo unaorudiwa.

Ripoti zinaonyesha kuwa wanawake wanaozuiliwa katika vituo hivyo hunyimwa uwezo wa kujisafisha ipasavyo wakati wa hedhi na huruhusiwa kutumia choo mara moja tu kwa siku. Katika kipindi hicho, falsafa ya "mwili wangu, haki yangu" ilikataliwa waziwazi, jambo linaloonyesha jinsi chombo cha habari kinachoungwa mkono na Kanisa Katoliki kinavyotumiwa kuhalalisha kuvuliwa kwa hadhi ya binadamu.

KANISA LA ADEPR: KULAZIMISHA LUGHA YA SERIKALI JUU YA INJILI.

Utii wa taasisi za kidini kwa mstari wa Serikali unaonekana pia katika upande wa madhehebu ya Kiprotestanti. Tarehe 6 Juni 2026, wakati wa tukio la kumbukumbu lililofanyika GS Matyazo wilayani Huye, Mchungaji Théogène Twagirayezu, mkuu wa umoja na ustahimilivu ndani ya Kanisa la ADEPR, alitoa agizo la moja kwa moja kwa kwaya na watunzi wa nyimbo za Kanisa hilo.

Twagirayezu aliagiza hadharani kwaya zote ziache kutumia lugha yenye utata au lugha ya kiroho pekee katika nyimbo zao. Alizitaka ziimbe kwa uwazi, kwa sauti na bila kuficha kuhusu "Mauaji ya Kimbari dhidi ya Watutsi," kwa kufuata hasa msamiati uliowekwa na sera ya Serikali, badala ya kujikita tu katika ujumbe wa jumla wa faraja, msalaba au huzuni.

Ingawa kulinda ukweli wa kihistoria ni jambo muhimu, kulazimisha kwaya za kidini zifuate msamiati uliohakikiwa na Serikali hubadilisha ibada kuwa chombo cha ujumbe wa kisiasa. Kwaya zinapoelekezwa maneno gani hasa zinapaswa "kukiri" kutoka madhabahuni, mpaka unaotenganisha kumsifu Mungu na kuitumikia dola hupotea kabisa.

MFANO HATARI KWA SIKU ZIJAZO

Kardinali Kambanda anapokaa kimya kuhusu vifo vya waumini wa Kanisa lake, vyombo vya habari vya Kanisa vinapotetea kunyimwa kwa wanawake waliozuiliwa usafi wa msingi, na wachungaji wanapoziamuru kwaya zao kuimba kauli za Serikali, Kanisa hukoma kuwa mahali pa hifadhi.

Taasisi za kidini nchini Rwanda zinakabiliwa na mgogoro mkubwa wa kimaadili, huku zikionekana kubadilisha mimbari zao kuwa vipaza sauti vya FPR. Taasisi ambazo hapo awali zilidai kuwa na wajibu mtakatifu wa kutetea ukweli, hadhi ya binadamu na haki, sasa zinazidi kushutumiwa kwa kutoa kinga ya kimaadili kwa mamlaka ya kisiasa. Kwa wakosoaji, swali si tena kama Kanisa lina uhusiano na Serikali, bali kama uhusiano huo umekuwa wa karibu kiasi kwamba imani yenyewe imewekwa chini ya utiifu wa kisiasa.

Wakati mjadala huu ukiendelea, waumini wengi wamebaki wakijiuliza swali la msingi: wakati wanyonge wanapohitaji sauti ya kuwatetea na wanaokandamizwa wanapotafuta hifadhi, je, viongozi wa dini nchini Rwanda watasimama upande wa Mungu, au upande wa utawala?